۳/ متعمّقانه بودن: قرآن کریم و احادیث معصومین :، که اصلى‌ترین منابع معارف دین مى‌باشند، به مفهوم ظاهرى و اوّلیّه‌اى که از آنها استنباط مى‌گردد خلاصه نمى‌شوند، بلکه اسرار و رموز و ژرفا و بطونى بى‌انتها دارند.

امیرالمؤمنین علیه السلام درباره‌ى قرآن کریم مى‌فرمایند: ظاهِرُهُ اَنیقٌ وَ باطِنُهُ عَمیقٌ: ظاهرش زیبا و درونش پرژرفاست.[۱] امام صادق علیه السلام نیز مى‌فرمایند: کِتابُ اللهِ عَزَّ وَ جَلَّ عَلى اَربَعَةِ اَشیاءٍ، عَلَى العِبارَةِ وَ الاِشارَةِ وَ اللَّطائِفِ وَ الحَقائِقِ. فَالعِبارَةُ ِلالعَوامِ وَ الاِشارَةُ لِلخَواصِّ وَ اللَّطائِفُ لِلاَولیاءِ وَ الحَقائِقُ لِلاَنبیاءِ: کتاب خداوند عزّوجلّ بر چهار قسم است، عبارت، اشاره، لطایف و حقایق. عبارت آن براى عوام، اشاره‌ى آن براى خواص، لطایف آن براى اولیا و حقایق آن براى انبیاست.[۲]پیامبر اکرم۹ نیز مى‌فرمایند: اِنَّ لِلقُرانِ ظَهرَاً وَ بَطناً وَ لِبَطنِهِ بَطناً اِلى سَبعَةِ اَبطُنِ: هر آینه براى قرآن، ظاهرى و باطنى است و براى باطن آن نیز باطنى است، تا هفت بطن.[۳] امام باقر علیه السلام مى‌فرمایند : ظَهرُهُ تَنزیلُهُ وَ بَطنُهُ تَأویلُهُ: ظاهر قرآن همان مفاهیم و عبارات نازل شده‌ى آن و بطن آن تأویل آن است.[۴] امام سجّاد علیه السلام مى‌فرمایند: اِنَّ اللهَ عَزَّ وَ جَلَّ عَلِمَ اَنَّهُ یَکونُ فى آخِرِ الزَّمانِ اَقوامٌ مُتَعَمِّقوُنَ،

فَاَنزَلَ اللهُ تَعالى «قُل هُوَ اللهُ اَحَدٌ» وَ الآیاتَ مِن سورَةِ الحَدیدِ اِلى قَولِهِ «وَ هُوَ عَلیمٌ بِذاتِ الصُّدورِ» : خداى عزّوجلّ مى‌دانست در آخرالزّمان مردمانى ژرف‌کاو و موشکاف خواهند آمد، به همین دلیل سوره‌ى «قُل هُوَ اللهُ اَحَدٌ» و آیات سوره‌ى حدید تا «وَ هُوَ عَلیمٌ بِذاتِ الصُّدورِ» را نازل کرد.[۵] آنچه در مورد آیات قرآن مشاهده شد، در مورد سخنان معصومین علیهم السلام نیز در احادیث خود آن بزرگواران مطرح شده است.

سالکان و عارفان، در عرصه‌ى شناخت دین، به درک سطحى و ظاهرى بسنده نمى‌کنند و متعمّقانه و ژرف‌کاوانه در پى دستیابى به اسرار، بطون، تأویل و رموز آن مى‌باشند.