سالک براى دستیابى و تقویت روحیّه‌ى خوف و رجا در خود، باید آنچه را تحت عنوان منشأ خوف و منشأ رجا پیشتر مورد اشاره قرار گرفت، در خود ایجاد و تقویت کند. به‌طور خاص، اقدامات زیر در جهت نیل به این مقصود کارساز مى‌باشند.

۱/ براى کسب و تقویت روحیّه‌ى رجا و امیدوارى، سالک مى‌تواند از دو راه اقدام کند.

الف. بررسى و تأمّل در زمینه‌ى لطف و رحمتى که از آغاز عمر، خداوند شامل حال او کرده است. و اینکه در ادامه‌ى عمر نیز جز آنچه تاکنون وجود داشته است انتظار نمى‌رود. و نیز توجّه به اینکه رحمت الهى در آخرت بسیار گسترده‌تر از دنیاست و خدایى که در دنیا رحمت و لطف خویش را از بنده‌اش دریغ نکرده است، در آخرت هم دریغ نخواهد کرد.

ب. تفکر و تأمّل در آیات، احادیث و ادعیه‌اى که بیانگر بیکرانى و فراگیر بودن و شدّت رحمت و لطف الهى مى‌باشند؛ و دقّت در اینکه خدایى که به بندگانش امر مى‌کند با خطاکاران، زیردستان، تهیدستان، ضعیفان و گرفتاران، باگذشت، لطف، رحمت، دستگیرى و احسان رفتار کنند، به یقین خود به چنین رفتارى با بندگان خطاکار، گرفتار و نیازمندش سزاوارتر است و جز به همان نحو با آنان رفتار نخواهد کرد.

۲/ براى کسب و تقویت روحیّه‌ى خوف و خداترسى، سالک مى‌تواند از اقدامات زیر بهره‌گیرد.

الف. تلاش در جهت شناخت و معرفت بیشتر و بهتر جلال و کبریایى حضرت حق از راه عقل و دل و با دقّت در مضامین آیات و احادیث.

ب. کوشش در مسیر درک بهتر و آگاهى بیشتر به‌شدّت و عظمت قهر و عذاب‌هاى الهى از راه عقل و دل و با مطالعه‌ى آیات و احادیث و دقّت در مواعظ انبیا و اولیا و تفکّر در دشوارى شروط و راه
مصونیّت و نجات از قهر و عذاب الهى و عدم اطمینان از توفیق عمل به آن شرط‌ها و موفّقیّت در پیمودن آن راه.

ج. مطالعه‌ى آیات و احادیث حاکى از خوف انبیا و اولیا، تأمّل در سیره و ویژگى‌هاى آنها و مشاهده‌ى ترس و خشیت ایشان و دقّت در اینکه قطعاً انبیا و اولیا بیهوده نمى‌ترسند و به یقین امور هولناک و مخوفى وجود دارد، گرچه خود سالک به آنها پى نبرده باشد. چنانکه قرآن کریم اشاره مى‌کند با یک تجلّى جلال الهى بر کوه طور، کوه ریز ریز شد و موسى علیه السلام صعقه‌اى زد و جان داد یا بیهوش شد.[۱] یا اینکه چون تندبادى برمى‌خاست، پیامبر اکرم۹، از ترس عذاب، رنگ چهره‌شان تغییر

مى‌کرد و از جا برمى‌خاستند و مضطرب و نگران، به خارج اتاق رفت و آمد مى‌کردند. یا اینکه آن حضرت به هنگام نزول یا تلاوت آیات عذاب، به‌شدّت مى‌گریستند و بعضاً از فرط ترس بیهوش مى‌شدند. همچنین هر یک از ائمّه علیهم السلام به هنگام گرفتن وضو و حضور در جایگاه نماز، در زمان نیایش و مناجات، در حال تلاوت آیات عذاب و یا مشاهده‌ى مظاهر قهر و جلال الهى، رنگ از رخسارشان مى‌پرید، اشک از دیدگانشان جارى مى‌شد و لرزه بر اندامشان مى‌افتاد و همچون مارگزیده بر خود مى‌پیچیدند و بعضاً از شدّت خوف از هوش مى‌رفتند و همچون چوب خشکى بر زمین مى‌افتادند.