در مدارس، گرچه هدف اصلى باسواد و عالم شدن دانش‌آموزان است، امّا در بین ساعات درس، زمانى هم براى بازى و تفریح دانش‌آموزان پیش‌بینى مى‌شود؛ زیرا دانش‌آموزان پس از مدتّى حضور در کلاس، از نظر جسمى و ذهنى خسته مى‌شوند و قدرت گیرایى‌شان کاهش مى‌یابد. در زنگ تفریح که دانش‌آموزان به بازى مشغول مى‌شوند این خستگى برطرف و آمادگى ذهنى براى فراگیرى درس در آنها تجدید مى‌شود. لذا بازى زنگ تفریح لازمه‌ى تحقّق هدف آموزشى مدارس است.

در مدارس، به هنگام زنگ تفریح، دانش‌آموزان به سه گروه قابل تفکیک مى‌باشند: گروه نخست، که اندکى از دانش‌آموزان را تشکیل مى‌دهند، هنگام زنگ تفریح در گوشه‌اى از حیاط مدرسه، افسرده و بى‌حال مى‌ایستند و بدون شرکت در بازى‌ها، منتظر مى‌مانند با به صدا درآمدن زنگ، به کلاس بازگردند. این دانش‌آموزان چون در زنگ تفریح بازى نمى‌کنند، خستگى کلاسِ قبل، از بدن و ذهنشان بیرون نمى‌رود و زنگ بعد، با همان خستگى در کلاس حاضر مى‌شوند و لذا فراگیرى و رشد
چندانى هم نصیبشان نمى‌شود. بازى نکردن این گونه دانش‌آموزان حاکى از مشکل و ناراحتى روانى است و از این رو باید توسّط مشاور و روانشناس مورد معالجه قرار گیرند. اینها دانش‌آموزان ضعیف کلاسند.

گروه دوم، که اکثریّت کلاس را تشکیل مى‌دهند، دانش‌آموزانى مى‌باشند که هنگام زنگ تفریح به‌سرعت و باشتاب به حیاط مدرسه هجوم مى‌آورند و گرم بازى مى‌شوند؛ امّا در اثناى بازى، فراموش مى‌کنند که آمده‌اند کمى بازى و تفریح کنند تا خستگیشان برطرف شود؛ لذا کار را جدّى مى‌گیرند و در نتیجه، در طول بازى چنان گرفتار اضطراب و حرص و حسرت و غصّه مى‌شوند و چنان با یکدیگر بداخلاقى مى‌کنند و به یکدیگر صدمه مى‌زنند که صدها بار خسته‌تر از وقتى مى‌شوند که از کلاس بیرون آمدند. هنگامى هم که زنگ کلاس به صدا درمى‌آید تا دانش‌آموزان هرچه سریع‌تر به کلاس بازگردند، چنان غرق بازیشانند که اصلا صداى زنگ را نمى‌شنوند یا به آن توجّهى نمى‌کنند؛ به‌گونه‌اى که برخى از آنها اساسآ تا پایان درس نیز به کلاس بازنمى‌گردند. برخى دیگر از ایشان هم با خستگى تمام، دیرتر از سایر دانش‌آموزان و در حالى که بیشتر وقت کلاس سپرى شده و کلاس در شُرُف پایان است، صرفآ براى اینکه نامشان در لیست غایبان ثبت نشود، به کلاس مى‌روند. امّا همین گروه نیز در کلاس تمام حواسشان مشغول بازى زنگ تفریح است و در ذهن خود براى بازى زنگ تفریح بعد نقشه مى‌کشند و کوچک‌ترین بهره‌اى از مطالب درسى کلاس نمى‌برند. اینها مردودین کلاسند.

گروه سوم دانش‌آموزان که شمارشان بسیار کم است، هنگام زنگ تفریح به حیاط مى‌روند و گرم بازى مى‌شوند، امّا چون توجّه دارند که مسئله جدّى نیست، با اعصابى آرام و با خنده و شوخى، بازى لذّت‌بخشى مى‌کنند تا خستگیشان کاملا برطرف شود و به محض به صدا درآمدن زنگ کلاس، نخستین کسانى‌اند که در کلاس حاضر مى‌شوند و چون خستگیشان برطرف شده و شاداب و باطراوتند، بیشترین بهره را از درس مى‌برند. اینها شاگردهاى ممتاز کلاسند.

در مدرسه‌ى آفرینش نیز، که هدفش نیل انسان‌ها به کمال و تعالى است، هم زنگ درس وجود دارد که فعّالیّت اصلى مدرسه و دانش‌آموزان به‌شمار مى‌رود و عبارت است از عبادت و خودسازى، و هم زنگ تفریح وجود دارد تا اشخاص بازى کنند و خستگى‌شان برطرف شود و طراوت لازم را براى عبادت و خودسازى‌هاى بعدى به دست آورند. زنگ تفریح و بازى مدرسه‌ى آفرینش، همان فعّالیّت‌هاى دنیوى است.

در این مدرسه هم انسان‌ها به سه گروه قابل تفکیکند. اندکى از آنان هنگامى که وقت فعّالیّت‌هاى دنیوى مى‌شود، خود را کنار مى‌کشند و در گوشه‌ى دیر و صومعه و خانقاهى خود را
مشغول مى‌کنند و به فعّالیّت‌هاى دنیوى نمى‌پردازند. این امر که همان رهبانیّت و تارک دنیا شدن است، از دید اسلام مطرود و مردود است. چنانکه پیامبر اکرم۹ مى‌فرمایند: لا رُهبانیَّةَ فِى الاِسلامِ : در اسلام رهبانیّت و تارک دنیا شدن وجود ندارد.[۱]

اینان چون بازى نمى‌کنند، با خستگى قبلى به عرصه‌ى عبادت و خودسازى وارد مى‌شوند و لذا آمادگى روحى چندانى براى رشد و بهره‌گیرى ندارند و در نتیجه رشد و تعالى چندانى نصیبشان نمى‌شود و از شاگردان ضعیف مدرسه‌ى آفرینشند.

گروه دوم که معمولا اکثریّت افراد را تشکیل مى‌دهند، کسانى‌اند که از نخستین ساعات بامداد تا دیرترین اوقات شب، با تمام توان غرق بازى دنیا مى‌شوند، امّا مشکل اینها در آن است که فراموش مى‌کنند فعّالیّت‌هاى دنیوى بازیست. لذا آن را جدّى مى‌گیرند و درصدد برمى‌آیند به هر قیمت که شده بر رقباى خود تفوّق یابند. لذا هم فشارهاى شدید و فرساینده‌ى عصبى و روحى را بر خود تحمیل مى‌کنند و صدها بار خسته‌تر از زمانى مى‌شوند که هنوز بازى را شروع نکرده بودند و هم به دیگران اجحاف و ظلم مى‌کنند و آنها را مى‌آزارند. وقتى هم زمان حضور در کلاس عبادت و بندگى و تهذیب و خودسازى فرا مى‌رسد، مثلا هنگامى که مؤذّن از جانب خدا بانگ بر مى‌آورد که: حَىَّ عَلَى الصَّلوةِ : بشتابید به نماز؛[۲] بسیارى از آنها چنان غرق در داد و ستدها و تقلّاهاى دنیوى خویشند که اساسآ

صداى مؤذّن را نمى‌شنوند و یا به آن توجّهى نمى‌کنند و تا پایان وقت نماز هم به‌سراغ مسجد یا سجّاده‌ى نماز نمى‌روند. گروه دیگرى از آنها هم که مى‌خواهند نامشان در لیست تارک الصّلوة‌ها ثبت نشود، در آخرین لحظات، پیش از قضا شدن نماز و با خستگى تمام، سر سجّاده مى‌روند و به نماز مشغول مى‌شوند، امّا در طول نماز، تمام حواسشان مشغول بازى دنیا و داد و ستدهاى دنیویشان است و هیچ بهره‌اى از نماز در جهت رشد و تعالى نصیبشان نمى‌شود. زیرا به فرموده‌ى امام باقر علیه السلام تنها بخشى از نماز مقبول واقع مى‌شود که شخص در آن حضور قلب داشته باشد.[۳] این گروه مردودین

مدرسه‌ى آفرینشند.

گروه سوم اقلّیّتى را شامل مى‌شود که هنگام زنگ تفریح، یعنى وقت فعّالیّت‌هاى دنیوى، گرم و پرشور در عرصه‌ى این فعّالیّت‌ها حاضر مى‌شوند و به کار و تلاش مى‌پردازند، امّا در حین فعّالیّت توجّه دارند که مسئله جدّى نیست و آمده‌اند بازى کنند تا خستگیشان برطرف شود و شادابى مجدّدى
براى عبادت و خودسازى به دست آورند. لذا با اعصاب آرام و شادى تمام و بى‌آنکه حقوق کسى را تضییع کنند و به کسى صدمه یا آزارى برسانند، فعّالیّت مى‌کنند و به محض اینکه وقت عبادت و خودسازى فرا مى‌رسد، مثلا هنگامى که مؤذّن از جانب خدا اشخاص را به شتاب براى بر پاداشتن نماز فرا مى‌خواند، نخستین کسانى‌اند که در مصلّاى خود یا در صفوف نماز جماعت حاضر مى‌شوند و چون خستگیشان برطرف شده و با شادابى کامل به نماز مشغول شده‌اند و از آنجا که مسئله‌ى اصلى و جدّى را همین عبادت و بندگى مى‌دانند، با آمادگى و حضور قلب کامل نماز را به جا مى‌آورند و در تقرّب الى الله و نیل به قلّه‌هاى بلند کمال، بیشترین بهره را از نمازشان مى‌برند.

طبیعى است که این گروه برخلاف گروه دوم، تمام فرصت و توانشان را صرف فعّالیّت‌هاى دنیوى نمى‌کنند و از زمان‌هاى مفید و زنده‌ى خود، براى عبادت و بندگى و تهذیب و خودسازى، وقت کافى اختصاص مى‌دهند. ضمن اینکه در حدّ اعتدال براى فعّالیّت‌هاى دنیوى نیز زمانى در نظر مى‌گیرند. اینها شاگردان ممتاز مدرسه‌ى آفرینشند.

سالکان الى الله و اهل معرفت همان گروه سوم دانش‌آموزان مدرسه‌ى آفرینشند.